Dag van de Psychische gezondheid en pesten

Vandaag was ik samen collega Miranda op de landelijke dag van psychische gezondheid op IKC ’t Wad in Harlingen. Het gebiedsteam organiseerde een themadag voor en door Harlingers. Er was een  ‘Meet&Greet’ markt met zorgaanbieders, (kinder-) coaches en ambulante ggz-aanbieders, ervaringsdeskundigen en een optreden van van cabaretière Marjolijn van Kooten met de psychiatrisch cabaretvoorstelling ‘Geen paniek’.

Wij stonden op deze markt voor Family Factory, de Opvoedparty, met diverse trainingen en als KOMOPcoaches. We mochten een praatje verzorgen over pesten. Als KOMOPcoaches willen we heel graag onze visie over pesten laten zien en horen en dat werd goed ontvangen. Deze visie is gevormd door onze eigen ervaringen(en) met het onderwerp, door de KOMOP training, door het boek van Zeger Wijnands ‘Als je wordt buitengesloten’ en het gedachtegoed van het pestbriefje. In ons praatje wilden we graag duidelijk maken hoeveel impact het heeft als je gepest bent of als je gepest wordt. Dat pesten langdurige en ingrijpende gevolgen heeft m.b.t. de psychische gezondheid. Maar ook uitleggen dat mensen en kinderen met een bepaald ziektebeeld een kwetsbare groep vormen, die meer risico lopen om gepest te worden.

Wat is Pesten?
Een definitie van pesten is: een stelselmatige vorm van agressie waarbij één of meerdere personen een ander fysiek, verbaal of psychologisch schade toebrengen.

Pesten heeft ingrijpende gevolgen. Kinderen kunnen er depressief van worden, gaan lijden aan een beschadigd zelfbeeld en hebben vaker zelfmoordgedachten. Gevolgen van pesten kunnen je levenslang achtervolgen.

Wanneer er sprake is van een pestsituatie zijn er altijd meerdere factoren die meespelen. ​Bij de pester een verstoorde hechting met ouders, frustratie, jaloezie, ontevredenheid, verveling en een onveilige sfeer in de klas.

Kinderen die gepest worden, worden gepest mét……..(dik, dun lang, kort, rood, zwart, groot of klein) en niet omdat. Het uiterlijk of het gedrag is niet de reden, maar het middel waarmee een kind wordt gepest.
Uit een onderzoek naar pesten (RVu Gent) blijkt dat elk kind een pester kan zijn of worden, maar dat ook elk kind slachtoffer zou kunnen zijn. Je kan gepest worden omdat je vader rijk is of je kan gepest worden omdat je vader arm is. In de regel zijn pesters fysiek sterker en is het slachtoffer vaak gevoelig.

Er zijn doelgroepen die meer risico lopen om gepest te kunnen worden; kinderen met autisme, PPD NOS, asperger, depressie, angststoornis of juist kinderen die heel gelukkig zijn, maar ook kinderen die al eerder gepest zijn, kinderen met homoseksuele gevoelens, kinderen die weinig vrienden hebben of kinderen met een levensovertuiging die afwijkt van het gemiddelde. Kinderen die hoogbegaafd zijn en hoog sensitieve kinderen zijn opvallend vaak slachtoffers. Laatst hoorde ik iemand over zo’n gevoelig kind  zeggen: ‘Ja, maar hij vraagt er ook wel om, met zijn gedrag’. Pardon!? Is het gedrag dan een reden om gepest te worden?

En wat dan als je autisme AD(H)D, Asperger, PDD-nos, depressie, manisch-depressief, schizofrenie, fobieën of dwangstoornis hebt,  hoe kijken wij naar deze groepen die verhoogde kans hebben om gepest te worden, hoe kijken wij als ouder, als juf of professionals naar deze kinderen? Want ook al is iemand vreemd, sociaal onhandig of gewoon anders, het is nooit legitiem om iemand te treiteren en/of te pesten.  De oorzaak van het pesten ligt altijd bij de pester en de onveilige groep.

Dat brengt mij op de antipestmethodes en de weerbaarheid programma’s.  We hebben kanjertraining, Kiva, Prima, vreedzame school. No Blame, Rots en water, weerbaarheidstraining en sova-training. Op zich allemaal mooie en goede programma’s waarbij aan de orde komt hoe je als kind weerbaar wordt en hoe je met anderen moet omgaan. Hoe je je als slachtoffer moet wapenen tegen de mogelijke daders. Praktisch alle trainingen richten zich op de slachtoffers! Want kennelijk moeten de slachtoffers veranderen!? Natuurlijk is het goed om te werken aan lichaamshouding en uitstraling, en hoe je zit en hoe je staat en hoe we met elkaar omgaan. Maar pesten gebeurt stiekem en in het geniep, achter de rug van de ouders, leerkrachten en leiders. Hoe spreken we de pester aan en hoe kunnen we als ouder, leerkracht en professional het verschil maken?

Het is voor de sociaal-emotionele ontwikkeling van ieder kind van het grootste belang om thuis een ‘warm nest’ te hebben en een veilige plek op school. De rol van de ouders is niet alleen van doorslaggevend belang voor een veilige hechting, maar ook voor het bevorderen van en goede sfeer in de klas.  Met een methode en een pestprotocol alleen kun je het pesten niet stoppen, het gaat om de houding van ouders en leraren.

Wij als KOMOP-coaches willen meegeven: zorg voor een veilig klimaat in de klas en op school. Wees als ouder betrokken bij je kind, maar ook bij het onderwijs. Vanuit Family Factory en de Opvoedparty willen we in gesprek komen met ouders over de opvoeding.; als KOMOP-coaches willen we graag voorlichting geven in de klas om de impact van pesten bespreekbaar te maken. Nodig ons uit!

Pesten wordt niet uitgelokt, het wordt je aangedaan!